Welke automaatbak heb ik? Zo herken je het type (ZF, Aisin, Getrag, Mercedes)

Welke automaatbak heb ik? Dat achterhaal je het snelst via de bakcode of het typenummer op de transmissie zelf, af te lezen van een plaatje of sticker op het huis van de bak. Lukt dat niet, dan geeft je VIN bij de merkdealer uitsluitsel of leest een specialist het regelapparaat uit. Merk, model en bouwjaar geven hooguit een richting.

Dat laatste is precies waar het misgaat. Van hetzelfde model uit hetzelfde bouwjaar rolden vaak twee of drie verschillende automaten van de band, afhankelijk van de motor, de aandrijving en de uitvoering. En is de bak ooit vervangen, dan zit er misschien iets heel anders in dan de fabriek erin legde. Hieronder lees je waar je de code vindt en hoe je de bakken herkent die we in de werkplaats het vaakst voorbij zien komen.

Zo kom je erachter welke automaatbak je hebt

Werk deze volgorde af en je bent er in de meeste gevallen uit:

• Zoek het typeplaatje op de bak. Op het huis van de transmissie zit een sticker, een geëtst plaatje of een ingeslagen nummer met het baktype en het serienummer. Dit is de enige bron die vertelt wat er nu daadwerkelijk in de auto zit.
• Kijk op de voertuigsticker. Bij veel merken staat naast de motorcode ook de transmissiecode op een sticker in de bagageruimte, bij de reservewielbak of in het onderhoudsboekje.
• Laat de fabrieksgegevens opvragen op VIN. Een merkdealer of specialist ziet op basis van je chassisnummer welke bak er af fabriek in ging. Betrouwbaar, tenzij er later een andere bak in is gegaan.
• Laat de bak uitlezen. Met professionele diagnoseapparatuur lees je het regelapparaat van de transmissie uit. Daar staat de identificatie in. Een eenvoudige foutcodelezer geeft die informatie meestal niet.
• Tel de versnellingen als steun, niet als bewijs. Vijf, zes, zeven of acht trappen sluiten een hoop uit, maar meerdere bakken hebben hetzelfde aantal. Gebruik het om te controleren, niet om te concluderen.

Twijfel je of je überhaupt een klassieke automaat hebt of een dubbele-koppelingsbak? Rijd je een Volkswagen, Audi, SEAT of Škoda, kijk dan eerst bij welke DSG-bak heb ik. Wil je weten hoe een klassieke automaat met planeetstelsels en een koppelomvormer eigenlijk werkt, lees dan hoe werkt een automaat.

Kun je op kenteken zien welke automaatbak erin zit?

Niet volledig. Een kentekencheck bij de RDW geeft je de geregistreerde voertuiggegevens, maar niet de bakcode en niet het typenummer van de transmissie. Commerciële kentekensites en onderdelenzoekers koppelen je kenteken aan een onderdelencatalogus en tonen dan een lijst met mogelijke bakken. Dat is een richting, geen bewijs.

Het probleem zit in de tussenliggende stap. Zo’n catalogus werkt met een uitvoering, niet met jouw specifieke auto. Zit er een tweedehands bak in uit een ander model, of leverde de fabriek halverwege het modeljaar een andere uitvoering, dan klopt de catalogus niet meer. Voor het bestellen van olie of onderdelen is dat geen detail. Verkeerde olie merk je vaak pas maanden later, en dan zit de schade er al in.

Welke automaatbakken kom je het vaakst tegen?

Een handjevol families dekt het grootste deel van de Europese automaten van de afgelopen dertig jaar. ZF levert de langsgeplaatste bakken voor achterwiel- en vierwielaandrijving, Aisin en Aisin Warner de dwarsgeplaatste bakken voor voorwielaandrijving, en Mercedes bouwt zijn 722-serie zelf. In het overzicht hieronder staat per bak waar hij in zit en waar hij op stukgaat.

ZF 8HP en 8HP45

De 8HP versnellingsbak is sinds 2008 de standaardautomaat geworden voor alles met een langsgeplaatste motor. ZF bouwde er inmiddels vele miljoenen van, en meer dan twintig merken gebruiken hem. Het getal in de naam verwijst naar het koppel dat de bak officieel aankan: een ZF 8HP45 is gebouwd voor ongeveer 450 Nm, de 8HP70 voor ongeveer 700 Nm.

Klachten ontstaan bij deze bak zelden door zwakke tandwielen. Het gaat bijna altijd om de olie en om wat vervuilde olie aanricht in de mechatronic. De 8HP sluit de koppelomvormer vroeg en houdt hem lang gesloten, dus de wrijvingslaag daarin slijt en vervuilt de olie. Daarna gaan de nauwe klepboringen in het schuivenhuis eraan, valt de oliedruk terug en krijg je schokken of doorslippen. Meer over deze familie lees je op de pagina over de ZF 8HP.

ZF 5HP19

De ZF 5HP19 is de 5-traps automaat die ZF vanaf halverwege de jaren negentig bouwde. Kom je de aanduiding ZF5HP19 of 5HP19 ZF tegen op een onderdelenlijst, let dan op: er zijn vier varianten die niet uitwisselbaar zijn. Er is een basisuitvoering voor achterwielaangedreven BMW’s, de 5HP19FL voor voorwielaandrijving bij Audi en Volkswagen, de 5HP19FLA voor quattro en de 5HP19HL voor Porsche. Bij Audi en Volkswagen staat dezelfde bak in de administratie als 01V, bij BMW als A5S 325Z.

Deze bakken zijn inmiddels twintig jaar of ouder. Wat je tegenkomt is dus zelden een constructiefout en bijna altijd leeftijd: olie die nooit ververst is, een koppelomvormer die aan het eind van zijn wrijvingslaag zit, en slijtage in het schuivenhuis waardoor de schakeldruk wegvalt.

Aisin TF-80SC

De Aisin TF-80SC is de 6-traps dwarsbak die je terugvindt onder half Europa. Volvo noemt hem TF-80SC, Opel en de rest van GM gebruiken AF40 of AF40-6, Ford kent hem als AWF21 en Peugeot en Citroën als AM6. Vier namen, in de kern dezelfde bak.

Het typische beeld: de eerste minuten na een koude start schakelt hij hard of schokkerig, en later op de dag valt het weer mee. Dat wijst meestal op slijtage van de boringen waarin de kleppen in het schuivenhuis lopen. De olie lekt dan langs de kleppen weg en de schakeldruk klopt niet meer. Een tweede rode draad is de koppelomvormer, die zijn wrijvingsmateriaal in de olie achterlaat en zo de rest van de bak vervuilt.

Aisin Warner AW55-51SN

De AW55-51SN is de 5-traps voorganger van de TF-80SC en zit dwars in voorwielaangedreven modellen. Ook deze bak van Aisin Warner draagt afhankelijk van het merk een andere naam: AF23-5 en AF33-5 bij GM en Opel, RE5F22A bij Nissan. In de praktijk zie je zowel 55-51SN als AW55-50SN opduiken op onderdelenlijsten; het zijn nauw verwante uitvoeringen van dezelfde constructie.

Klachten beginnen hier meestal met slippen of onregelmatig schakelen, en de oorzaak ligt vaak in het schuivenhuis en de magneetventielen. Ook hier is vervuilde olie de aanjager.

Getrag 260

Let op, want hier gaat het regelmatig mis: de Getrag 260 is geen automaat. Het is een handgeschakelde 5-bak, onder meer gebruikt in BMW-modellen uit de jaren tachtig en negentig zoals de E28 en E30. Vind je die aanduiding terug op je bak, dan weet je meteen dat je niet in dit rijtje automaten hoeft te zoeken.

Wat je bij zo’n bak wel tegenkomt is klassieke slijtage: synchromeshringen die versleten raken, meestal het eerst in de tweede versnelling, en lagerspel dat je hoort als gezoem dat met de snelheid meeloopt. Ook handgeschakelde bakken reviseren we.

Mercedes 722.6 en 722.9

Mercedes gebruikt eigen typenummers. De 722.6 is de 5-traps 5G-Tronic uit 1996, die daarna in vrijwel elk model terechtkwam en onder de naam NAG1 ook bij Chrysler, Dodge, Jeep, Jaguar en SsangYong opdook. De 722.9 is de 7-traps 7G-Tronic uit 2003, de eerste 7-traps automaat ter wereld, en zit vooral achter de zes- en achtcilinders.

Beide bakken hebben een gedeelde zwakke plek: de conductor plate, de elektrische module binnenin die de magneetventielen aanstuurt. Bij de 722.6 kruipt er bovendien graag olie via de stekkerdoorvoer naar buiten of naar het regelapparaat toe. Bij vroege 722.9-uitvoeringen uit de jaren 2004 tot 2008 kwamen storingen aan conductor plate en schuivenhuis relatief vaak voor. Schokt je auto met een 722.9 of valt hij in het noodprogramma, dan is dat dus de eerste plek om te kijken.

Waarom het uitmaakt welke automaatbak je hebt

Het baktype bepaalt drie dingen die je niet vrij kunt invullen:

• De oliesoort en de hoeveelheid. Elke bak heeft zijn eigen specificatie en die zijn niet uitwisselbaar. Een ZF 8HP wil andere olie dan een Aisin TF-80SC, en binnen één familie verschilt het per uitvoering.
• Wat er bij een olieservice gebeurt. Bij de ene bak zit een verwisselbaar filter in de oliepan, bij de andere niet. Sommige bakken vragen om een dynamische verversing waarbij de motor draait, omdat je anders maar een deel van de olie te pakken krijgt.
• Wat er technisch mogelijk is bij schade. Bij de ene bak is een gerichte reparatie van het schuivenhuis of de koppelomvormer realistisch, bij de andere ligt een complete automaatbak revisie meer voor de hand.

Daarom vragen wij, en elke andere specialist, altijd eerst naar het baktype voordat er iets afgetapt of besteld wordt. Weet je het niet, dan stellen we het vast.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik welke versnellingsbak ik heb zonder de auto omhoog te zetten?

Begin bij de voertuigsticker met de transmissiecode, vaak in de bagageruimte of het onderhoudsboekje. Staat daar niets, dan kan een dealer of specialist de fabrieksopgave opvragen op je VIN, of de bak uitlezen met diagnoseapparatuur. Alleen het typeplaatje op de bak zelf laat zien wat er nu écht in zit.

Staat het baktype in het instructieboekje van mijn auto?

Meestal niet. Instructieboekjes beschrijven hoe je de automaat bedient, niet welk type erin ligt. Werkplaatsdocumentatie en de fabrieksgegevens op VIN geven dat wel. Zoek dus niet te lang in het boekje en ga meteen naar de sticker of het typeplaatje.

Wat kost een revisie van een automaatbak?

Dat hangt af van het baktype, de schade en of onderdelen als de koppelomvormer of de mechatronic mee moeten. Wij geven prijs op aanvraag, altijd na diagnose en altijd met een richtprijs voordat we beginnen. Wat de prijs opdrijft, lees je bij versnellingsbak revisie kosten.

Is een 5-traps automaat minder betrouwbaar dan een 8-traps?

Niet per definitie. Een 5-traps bak als de ZF 5HP19 of de 722.6 is eenvoudiger van opzet, een 8HP versnellingsbak schakelt fijner en zuiniger maar heeft een complexere mechatronic. In beide gevallen bepaalt het onderhoud de levensduur meer dan het aantal versnellingen.

Mijn automaat schokt. Zegt het baktype iets over de oorzaak?

Ja, het geeft richting. Schokken bij een koude start wijst bij een Aisin TF-80SC vaak op het schuivenhuis, trillen bij constante snelheid bij een ZF 8HP op de lock-up van de koppelomvormer, en noodprogramma bij een 722.9 op de conductor plate. Zekerheid geeft alleen uitlezen en inspecteren.

Weet je niet welke automaatbak je hebt?

Bel of mail ons met je kenteken erbij. We stellen het baktype vast, lezen de bak uit als dat nodig is en vertellen je welk onderhoud of welke reparatie erbij hoort, met een richtprijs voordat we iets doen. ATR Transmissies reviseert al 45 jaar automatische en handgeschakelde bakken van onder meer ZF, Aisin, Aisin Warner, Getrag en de Mercedes 722-serie, voor particulieren en voor garages door heel Nederland.

ATR Transmissies, Aardvletterweg 7, 3417 XL Montfoort, telefoon 0348-475100. Of stuur je vraag door via contact.